| |
Książka "Między Logos a Mythos"
powstała z zapisów kilkudziesięciu rozmów –wywiadów przeprowadzonych
przez Autora w ciągu ostatnich kilku lat (wyjątek rozmowa z Julianem
Stryjkowskim) z wybitnymi postaciami życia kulturalno – artystycznego i
naukowego. Wśród rozmówców Kresowatego znaleźli się m .innymi : Adam
Hanuszkiewicz, Wojciech Siemion , Ernest bryll, Franciszek Starowieyski,
Julian Stryjkowski, Ewa Michnik, Ziemowit Fedecki , Józef Baran, Marek
Ostoja – Ostaszewski, Adam Szyper, Halina Herbert (siostra poety) Kira
Gałczyńska oraz profesorowie : Henryk Skolimowski, Tadeusz Sławek,
Wiktor Zin, Jan Miodek, Leszek Czuchajowski i inni. Powstała w ten
sposób swoista kronika intelektualna okresu transformacji ustrojowej w
Polsce, zapis stanu ducha polskich elit intelektualnych u progu XXI
wieku. Oczywiście , nie jest to zapis kompletny , być może także nie
reprezentatywny, jednakże zasługujący na poznanie , przynosi bowiem
źródłową wiedzę o biografiach i dorobku twórczym oraz o przemyśleniach ,
poglądach i "wizjach świata" osób, które mają wiele do powiedzenia , i
potrafią to interesująco powiedzieć , zwłaszcza że Autor jest do tych
rozmów znakomicie przygotowany i prowadzi je w taki sposób , by wydobyć
z nich najcelniejsze myśli rozmówców.
Z kart książki wyłaniają się barwne , czasem pogmatwane , losy życiowe
ludzi, którzy współokreślali atmosferę intelektualną i krajobraz
kulturalny Polski po II wojnie światowej, brali udział w kształtowaniu
życia artystycznego i światopoglądu doby PRL-u, ale też swą aktywnością
artystyczną , naukową czy filozoficzną rozsadzali od wewnątrz
peerelowski świat i przyczynili się do jego końca na przełomie lat
osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Tak to indywidualne losy
rozmówców Kresowatego splotły się z "wielką historią", którą
niejednokrotnie współtworzyli , a zawsze towarzyszyli jej swoją
działalnością naukową czy artystyczną, opatrywali własnym komentarzem.
Znamienna pod tym względem jest rozmowa z Julianem Stryjkowskim ,
swoisty rozrachunek życiowy, intelektualna spowiedź , w której wybitny
pisarz rozlicza się ze swoich zaniechań i "zdrad", a jednocześnie
ukazuje drogę wychodzenia z wewnętrznych rozdarć i osiągnięcie
wewnętrznego spokoju.
Rozmówcy Kresowatego to postaci barwne i interesujące. Autor jednak nie
koncentruje się na ciekawostkach biograficznych – choć i te zasługują na
uwagę, jak na przykład dzieciństwo Zbigniewa Herberta, o którym mówi w
książce siostra poety Halina Herbert. Kresowatego bardziej interesuje
biografia wewnętrzna, wizja świata i dialog ze światem , jaki toczą jego
rozmówcy. Może to być dialog reżysera teatralnego , któremu - jak
Adamowi Hanuszkiewiczowi – przyszło tworzyć w szczególnych
okolicznościach historycznych, i który, chcąc nie chcąc, musiał wikłać
się w doraźne rozstrzygnięcia polityczne (sprawa Dejmka i Teatru
Narodowego!), a jednocześnie nie rezygnował z własnego programu
artystycznego , budując ten program często w opozycji i do władzy, i do
środowiska twórców. O innych komplikacjach polityczno – artystycznych
mówi, wspominając burzliwe losy S T S- u i jego gry z gomułkowską
cenzurą Ziemowit Fedecki, czy o pokoleniu "Współczesności" Ernest Bryll.
polityka wdziera się nieuchronnie na karty tej książki , ale przecież w
niej nie dominuje. Prowadząc rozmowy z ludźmi nauki i kultury Autor
sięgał głębiej – pod podszewkę doraźnych rozgrywek politycznych , ku
filozoficznym , poznawczym i moralnym problemom tej trudnej epoki, w
której przyszło nam żyć. Najdobitniej poświadczają to rozmowy z
Tadeuszem Sławkiem, Markiem Ostoją Ostaszewskim czy Wojciechem
Siemionem, a także z twórcą eko- filozofii Henrykiem Skolimowskim. W
rozmowach tych przenosimy się ponad wymiar ustrojowy czy narodowy ku
uniwersalnej problematyce moralnej, teologicznej , metafizycznej ,
poszukiwaniom duchowych drogowskazów.
Otrzymujemy zatem książkę niezwykłą. Z jednej strony jest to bowiem
cenne kompendium wiedzy o współczesnym życiu naukowym i kulturalnym i
jego koryfeuszach , a jego wartość dokumentalna i źródłowa trudna jest
do przecenienia. pod tym względem może wydanie to może być polecane
uczniom i studentom jako lektura uzupełniająca w poznawaniu naszego
współczesnego życia kulturalnego , jako świadectwo niepokojów i rozterek
burzliwego czasu przemian. Z drugiej zaś strony – książka przynosi
bogaty materiał do przemyśleń i refleksji , inspiruje czytelnika do
własnej intelektualnej podróży po rejonach myśli odwiecznych przez
prezentowane tu postaci.
Instytut Kulturoznawstwa
Uniwersytet Wrocławski
prof. Stefan Bednarek
|
|
